Khảo sát được Sapo thực hiện với các mô hình kinh doanh đa dạng, từ cửa hàng truyền thống, website riêng, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội đến bán hàng đa kênh. Kết quả phản ánh một chu kỳ mới của thị trường bán lẻ, nơi tăng trưởng không còn là ưu tiên duy nhất, mà song hành cùng yêu cầu kiểm soát chi phí, vận hành bài bản và tuân thủ pháp lý.
Dù 57,3% nhà bán hàng cho biết đã nắm được những thông tin cơ bản về thuế và hóa đơn điện tử, vẫn còn 42,7% chưa hiểu rõ nghĩa vụ thuế, cách tính và kê khai. Nhiều người gặp khó khi bổ sung quy trình xuất hóa đơn điện tử vào vận hành, đồng thời lo ngại về chi phí tuân thủ gia tăng.
Nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử tập trung nhiều ở nhóm phát hành số lượng lớn. Có 47,05% nhà bán hàng xuất trên 10.000 hóa đơn mỗi năm, cho thấy mức độ phổ biến và vai trò ngày càng quan trọng của hóa đơn điện tử trong quản lý kinh doanh. Bên cạnh đó, khoảng 45% nhà bán hàng mới triển khai, với số lượng từ 1.000 đến dưới 10.000 hóa đơn mỗi năm, phản ánh xu hướng mở rộng quy mô và chuẩn hóa quản trị.
Khi chọn nhà cung cấp hóa đơn điện tử, yếu tố chi phí được ưu tiên hàng đầu (73%), tiếp theo là sự dễ sử dụng và khả năng tích hợp với phần mềm quản lý bán hàng (61,9%). Điều này cho thấy các giải pháp đơn giản, dễ triển khai và giúp giảm áp lực vận hành đang được ưa chuộng.
Nhìn chung, kết quả khảo sát cho thấy nhà bán hàng Việt đang dịch chuyển ưu tiên từ tăng trưởng thuần túy sang vận hành hiệu quả và kiểm soát rủi ro. Trong bối cảnh quy định về thuế và hóa đơn điện tử ngày càng chặt chẽ, các mô hình thiếu hệ thống sẽ chịu áp lực tuân thủ lớn hơn.
Theo khảo sát của Sapo, AI được xem là công cụ có thể tác động trực tiếp đến doanh thu trong ngắn hạn. Những lĩnh vực được ưu tiên ứng dụng AI gồm marketing và quảng cáo (59,9%), phân tích dữ liệu – báo cáo (52,0%) và chăm sóc khách hàng (47,1%). Trong khi đó, các hoạt động chuyên sâu hơn như tối ưu vận hành đa kênh (24,9%) hay dự báo nhu cầu và tồn kho (24,4%) lại ít được quan tâm hơn.
Dù đánh giá tích cực về AI, phần lớn nhà bán hàng vẫn dè dặt khi triển khai rộng rãi. Rào cản lớn nhất là thiếu kiến thức hoặc nhân sự phù hợp (55,9%), chi phí đầu tư (53,3%) và chưa thấy hiệu quả rõ ràng (34,6%). Điều này cho thấy AI đang ở giai đoạn được kỳ vọng nhiều nhưng vẫn cần chứng minh giá trị thực tế, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Về hiệu quả tạo đơn và mở rộng tệp khách hàng, kênh online đang chiếm ưu thế rõ rệt. Có 44% nhà bán hàng đánh giá mạng xã hội và sàn thương mại điện tử là hiệu quả nhất, trong đó sàn TMĐT chiếm 28,5% và mạng xã hội 15,5%. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng đang dịch chuyển mạnh sang các nền tảng trực tuyến.
Trong kế hoạch năm 2026, mạng xã hội là kênh được ưu tiên mở rộng nhiều nhất (58,23%), tiếp theo là sàn TMĐT (41,46%). Website riêng (28,8%) và cửa hàng offline (28,16%) có mức độ ưu tiên thấp hơn, phản ánh xu hướng lựa chọn các kênh dễ triển khai, chi phí thấp và tạo đơn nhanh.
AI và bán hàng đa kênh vì thế không còn chỉ là xu hướng mà đã trở thành năng lực vận hành thiết yếu. Tuy nhiên, nhà bán hàng chỉ sẵn sàng ứng dụng công nghệ khi giải pháp đủ đơn giản, dễ dùng và mang lại hiệu quả rõ ràng. Đây là lý do các nền tảng hợp nhất – tích hợp AI, bán hàng, thuế và hóa đơn điện tử trong cùng hệ thống – ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Khảo sát cũng cho thấy sự thận trọng rõ rệt trong cộng đồng nhà bán hàng. Có 47,1% nhận định triển vọng kinh doanh năm 2026 theo chiều hướng tiêu cực, trong đó 28,4% dự báo suy thoái nhẹ và 19,7% cho rằng suy thoái nghiêm trọng. Chỉ 11,6% tin vào khả năng tăng trưởng mạnh, còn 40,4% cho rằng thị trường đi ngang hoặc tăng nhẹ.
Trong bối cảnh này, phần lớn nhà bán hàng chọn duy trì quy mô hiện tại hoặc mở rộng theo chiều sâu, tập trung tối ưu vận hành thay vì đầu tư tăng trưởng nóng.
Theo ông Đỗ Duy Ngọc – Trưởng phòng CNTT, Công ty Cổ phần Elmich, năm 2026 ngành bán lẻ sẽ được dẫn dắt bởi sự kết nối dữ liệu giữa sản xuất, bán lẻ và hậu mãi, cùng vai trò ngày càng lớn của AI trong vận hành. Với doanh nghiệp lớn, việc chuẩn hóa và tự động hóa hậu mãi sẽ biến trải nghiệm sau mua thành lợi thế cạnh tranh, giúp gia tăng giá trị vòng đời khách hàng và cải tiến sản phẩm. Các giải pháp bán hàng hợp kênh sẽ đóng vai trò quan trọng trong quản lý tập trung, nâng cao trải nghiệm khách hàng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Nhìn lại năm 2025, bán lẻ Việt Nam đã cho thấy sự chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang ưu tiên hiệu quả, tuân thủ và vận hành bài bản. Bước sang 2026, đa kênh, AI và chuẩn hóa thuế – hóa đơn điện tử không còn là lựa chọn, mà trở thành nền tảng giúp nhà bán hàng duy trì năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững.
