Thuế GTGT đầu vào là gì? Quy định về khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Thuế GTGT đầu vào là nội dung quan trọng mà mọi doanh nghiệp, hộ kinh doanh và kế toán cần nắm rõ khi thực hiện kê khai và quyết toán thuế. Việc hiểu đúng khái niệm, điều kiện khấu trừ và cách hạch toán thuế GTGT đầu vào không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn góp phần tối ưu chi phí, hạn chế rủi ro bị truy thu và xử phạt. Trong bài viết này, Sapo sẽ giúp bạn hệ thống lại toàn bộ kiến thức cần biết về thuế GTGT đầu vào, từ quy định khấu trừ đến cách tính và những lưu ý quan trọng trong thực tế.

1. Thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào là gì?

Hiện nay, pháp luật chưa có văn bản quy định trực tiếp khái niệm “thuế GTGT đầu vào”. Tuy nhiên, căn cứ theo Điều 2 Luật Thuế giá trị gia tăng 2008, thuế GTGT được xác định là khoản thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong suốt quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.

Từ đó có thể hiểu, thuế GTGT đầu vào là khoản thuế GTGT mà doanh nghiệp phải trả khi mua hàng hóa, dịch vụ hoặc khi nhập khẩu, nhằm phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khoản thuế này được thể hiện trực tiếp trên hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào hoặc trên chứng từ nộp thuế khâu nhập khẩu.

Trong thực tế, thuế GTGT đầu vào đóng vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp vì:

• Là căn cứ để xác định số thuế GTGT được khấu trừ.
• Giúp giảm số thuế GTGT phải nộp ở khâu bán ra nếu đáp ứng đủ điều kiện.
• Ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, lợi nhuận và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Theo Điều 4 Luật Thuế giá trị gia tăng 2008, người nộp thuế GTGT bao gồm:

• Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT.
• Tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT.

Do đó, mọi doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất, kinh doanh theo phương pháp khấu trừ thuế đều cần nắm rõ bản chất của thuế GTGT đầu vào để kê khai, hạch toán và khấu trừ đúng quy định, tránh rủi ro khi quyết toán thuế.

2. Quy định về khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Khấu trừ thuế GTGT đầu vào là cơ chế quan trọng giúp doanh nghiệp giảm số thuế phải nộp, đồng thời đảm bảo nguyên tắc đánh thuế trên phần giá trị tăng thêm. Tuy nhiên, để được khấu trừ hợp lệ, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ các điều kiện và quy định của pháp luật thuế.

2.1. Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Theo Khoản 2 Điều 12 Luật Thuế GTGT 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2013), doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

• Có hóa đơn giá trị gia tăng hợp pháp do bên bán phát hành, thể hiện đầy đủ các chỉ tiêu theo quy định.
• Hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc đối tượng chịu thuế GTGT.
• Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên.
• Không thuộc các trường hợp bị loại trừ quyền khấu trừ theo quy định của pháp luật.

2.2. Thời hạn kê khai và khấu trừ thuế GTGT

Doanh nghiệp thực hiện kê khai và khấu trừ thuế GTGT đầu vào trong kỳ phát sinh hóa đơn, chứng từ.

Trường hợp phát hiện kê khai thiếu hoặc sai sót, doanh nghiệp được kê khai bổ sung trong thời hạn tối đa 10 năm, với điều kiện thực hiện trước khi cơ quan thuế ban hành quyết định thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế.

3. Cách tính thuế GTGT đầu vào

Việc tính đúng thuế GTGT đầu vào giúp doanh nghiệp xác định chính xác số thuế được khấu trừ và đảm bảo số liệu kế toán – thuế thống nhất.

3.1. Cách tính theo phương pháp khấu trừ

Phương pháp khấu trừ được áp dụng đối với:

• Doanh nghiệp có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên.
• Doanh nghiệp đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ.
• Tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực dầu khí tại Việt Nam.

Công thức:

Thuế GTGT đầu vào = Giá mua chưa có thuế × Thuế suất GTGT

3.2. Trường hợp áp dụng phương pháp trực tiếp

Phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng áp dụng cho:

• Doanh nghiệp, hợp tác xã có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm (nếu không đăng ký khấu trừ).
• Doanh nghiệp mới thành lập.
• Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
• Tổ chức, cá nhân nước ngoài không thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ.

Với phương pháp này, doanh nghiệp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, mà thuế được tính trực tiếp trên doanh thu hoặc giá trị gia tăng.

Xem thêm: Cách tính thuế VAT (GTGT) - Cập nhật mới, có ví dụ, file mẫu

4. Hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không?

Không phải mọi khoản thuế GTGT đầu vào phát sinh đều được khấu trừ. Trên thực tế, quyền khấu trừ thuế còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng của hàng hóa, dịch vụ mua vào.

Theo quy định tại Điều 14 Thông tư 219/2013/TT-BTC, thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế GTGT sẽ không được khấu trừ.

Nói cách khác, nếu doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ để phục vụ cho hoạt động không thuộc diện chịu thuế GTGT thì khoản thuế đầu vào tương ứng sẽ không được bù trừ với thuế GTGT đầu ra.

Các trường hợp ngoại lệ vẫn được khấu trừ trong hai trường hợp đặc biệt sau:

• Hàng hóa, dịch vụ mua vào để sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ cung cấp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc tổ chức quốc tế phục vụ mục đích viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại theo hướng dẫn tại khoản 19 Điều 4 Thông tư 219/2013/TT-BTC.
• Hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò và phát triển mỏ dầu khí cho đến thời điểm khai thác đầu tiên hoặc sản xuất đầu tiên.

Ngoài các trường hợp nêu trên, thuế GTGT đầu vào phát sinh từ hoạt động không chịu thuế sẽ không được khấu trừ và phải xử lý theo quy định kế toán – thuế hiện hành.

Xem thêm: Bổ sung, điều chỉnh tờ khai thuế GTGT đúng cách, tránh sai sót và bị phạt

5. Thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ thì doanh nghiệp hạch toán vào đâu?

Thuế GTGT đầu vào không đủ điều kiện khấu trừ không bị “mất đi”, mà được xử lý thông qua hạch toán kế toán để đảm bảo phản ánh đúng chi phí và giá trị tài sản của doanh nghiệp.

Theo Điều 14 Thông tư 219/2013/TT-BTC, doanh nghiệp được thực hiện theo một trong hai cách sau:

Hạch toán vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN

Khoản thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ có thể được đưa vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ để xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp. Cách xử lý này giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng thuế TNDN thông qua việc tăng chi phí hợp lý.

Tính vào nguyên giá tài sản cố định

Trường hợp thuế GTGT đầu vào phát sinh từ việc mua sắm tài sản cố định phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp được cộng khoản thuế này vào nguyên giá của tài sản để trích khấu hao theo quy định.

Lưu ý quan trọng về điều kiện thanh toán

Đối với các hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, nếu doanh nghiệp không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, thì:

• Không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
• Đồng thời không được hạch toán khoản thuế đó vào chi phí và không được tính vào nguyên giá tài sản cố định.

Do đó, việc kiểm soát hình thức thanh toán ngay từ đầu là yếu tố rất quan trọng để tránh phát sinh chi phí không được chấp nhận khi quyết toán thuế.

Xem thêm: Tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ: Công thức, ví dụ và điều kiện

6. Một số lưu ý quan trọng về thuế GTGT đầu vào

Trong quá trình kê khai và khấu trừ thuế, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý các trường hợp sau sẽ không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào:

• Hóa đơn không hợp pháp hoặc không ghi rõ số thuế GTGT.
• Hóa đơn ghi sai hoặc thiếu thông tin người bán, người mua, mã số thuế.
• Sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn khống, hóa đơn bị tẩy xóa, chỉnh sửa.
• Giá trị ghi trên hóa đơn không phù hợp với giá trị giao dịch thực tế.
• Không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên.
• Hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho hoạt động không chịu thuế GTGT.

Việc kiểm tra kỹ hóa đơn và chứng từ ngay từ khi phát sinh giao dịch sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro bị loại chi phí hoặc truy thu thuế khi quyết toán.

7. Một số câu hỏi thường gặp về thuế GTGT đầu vào

7.1. Thuế GTGT đầu vào hạch toán vào tài khoản nào?

Thuế GTGT đầu vào được phản ánh trên Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, bao gồm:

• 1331: Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ.
• 1332: Thuế GTGT đầu vào của tài sản cố định.

Việc hạch toán đúng tài khoản giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi số thuế được khấu trừ và phục vụ cho việc kê khai, hoàn thuế.

7.2. Bút toán khấu trừ thuế GTGT được thực hiện như thế nào?

Khi phát sinh thuế GTGT đầu ra phải nộp, kế toán xác định số thuế phải nộp theo công thức:

Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Khi nộp thuế GTGT vào ngân sách nhà nước, kế toán ghi:

• Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp
• Có TK 111/112 – Tiền mặt hoặc tiền gửi ngân hàng

Việc kê khai và khấu trừ đúng thuế GTGT đầu vào giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt chi phí, giảm số thuế phải nộp và đảm bảo tuân thủ quy định của cơ quan thuế. Để hạn chế sai sót trong quá trình quản lý hóa đơn, hạch toán và lập báo cáo thuế, doanh nghiệp nên áp dụng các công cụ quản lý bán hàng và kế toán chuyên nghiệp như Sapo, giúp tự động tổng hợp dữ liệu, theo dõi thuế GTGT đầu vào – đầu ra chính xác và tiết kiệm thời gian cho bộ phận kế toán cũng như chủ cửa hàng