Nghị định 20/2026/NĐ-CP: Những ưu đãi thuế đáng chú ý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)

Ngày 15/01/2026, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết 198/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. 

Đây được xem là bước triển khai thực chất nhằm đưa các chính sách ưu đãi của Nhà nước vào thực tiễn, đặc biệt hướng tới tới hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. 

Trong bài viết này, Sapo sẽ tổng hợp những điểm mới dễ hiểu nhất, giúp bạn nhanh chóng nắm được quy định nào có lợi, cần chuẩn bị gì và ảnh hưởng ra sao đến hoạt động kinh doanh.

1. Tổng quan về Nghị định 20/2026/NĐ-CP

Nghị định 20/2026/NĐ-CP được xem là một trong những văn bản triển khai chính sách có phạm vi tác động lớn trong năm 2026, tập trung tháo gỡ rào cản về thuế, đất đai, khoa học công nghệ và nguồn lực hỗ trợ cho khu vực kinh tế tư nhân.

2. 4 điểm mới nổi bật về Thuế và Hỗ trợ nguồn lực 

Nghị định 20/2026/NĐ-CP cụ thể hóa các nhóm chính sách ưu đãi từ Nghị quyết 198/2025/QH15, tập trung mạnh vào các yếu tố chi phí đầu vào của doanh nghiệp tư nhân. Một số điểm nổi bật gồm: 

2.1. Miễn thuế TNDN lên đến 03 năm cho doanh nghiệp mới thành lập

Theo Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP, quy định cụ thể như sau:

• Đối tượng áp dụng: Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu và không hình thành từ việc chia, tách, sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển đổi loại hình/ hình thức sở hữu từ doanh nghiệp đã tồn tại trước đó. 
• Mức ưu đãi: Miễn 100% số thuế TNDN phải nộp trong thời hạn 03 năm liên tục.
• Cách tính thời gian miễn thuế: Bắt đầu tính liên tục từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế. Trường hợp doanh nghiệp có doanh thu nhưng chưa có thu nhập chịu thuế trong 03 năm đầu (kể từ năm có doanh thu), thì thời gian miễn thuế được tính bắt đầu từ năm thứ tư. 

2.2. Ưu đãi thuế cho lĩnh vực Khởi nghiệp sáng tạo & Công nghệ

Chính sách này được quy định rõ tại Điều 8, với nhiều ưu đãi cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút nguồn lực chất lượng cao.

Về thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) cho chuyên gia:

• Mức ưu đãi: Miễn 100% thuế TNCN trong 02 năm đầu và giảm 50% số thuế TNCN phải nộp trong 04 năm tiếp theo.
• Đối tượng: Chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực trình độ cao làm việc trực tiếp tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Các cá nhân này phải thuộc danh mục đối tượng được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác nhận đáp ứng các tiêu chuẩn về chuyên môn và năng lực theo quy định hiện hành.

Về ưu đãi thuế từ hoạt động chuyển nhượng vốn:

• Mức ưu đãi: Miễn thuế TNDN (đối với tổ chức) và thuế TNCN (đối với cá nhân) khi phát sinh thu nhập từ việc chuyển nhượng vốn góp, cổ phần tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
• Loại trừ lĩnh vực bất động sản: Ưu đãi này không áp dụng đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, cổ phần tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản.

2.3. Chính sách hỗ trợ mặt bằng và tiền thuê đất

Theo Điều 4 và Điều 5 Nghị định 20/2026/NĐ-CP:

• Cơ chế hỗ trợ: Doanh nghiệp SME thuê đất tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp được hưởng mức giá thuê ưu đãi theo khung chính sách của từng địa phương.
• Hình thức hoàn trả: Nhà nước thực hiện hỗ trợ thông qua cơ chế hoàn trả tiền thuê đất cho chủ đầu tư hạ tầng, bằng cách bù trừ vào nghĩa vụ tài chính, thuế phải nộp Hoặc chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước
• Tiếp cận tài sản công: Các địa phương có trách nhiệm công bố công khai danh mục nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hết công năng để cho doanh nghiệp SME thuê làm địa điểm sản xuất, kinh doanh.

2.4. Đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua Quỹ Khoa học công nghệ

Điều 9 của Nghị định đã mở rộng đáng kể biên độ sử dụng nguồn vốn nội bộ, cho phép doanh nghiệp chủ động dùng một phần lợi nhuận trước thuế để hiện đại hóa hệ thống quản trị thay vì chỉ dùng cho nghiên cứu thuần túy.

• Mức trích lập: Doanh nghiệp được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế hàng năm để lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN).
• Giá trị thuế: Khoản trích lập này được trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế khi xác định nghĩa vụ thuế TNDN trong kỳ.

3. Hộ kinh doanh và Doanh nghiệp cần làm gì để tận dụng ưu đãi?

Để không bỏ lỡ các "gói hỗ trợ" từ Chính phủ, các chủ shop và doanh nghiệp nên chủ động:

• Rà soát mô hình kinh doanh: Nếu đang là Hộ kinh doanh có quy mô lớn hoặc hoạt động trong lĩnh vực công nghệ/ưu tiên, có thể cân nhắc chuyển đổi lên Doanh nghiệp trong năm 2026 để có cơ hội tiếp cận các chính sách ưu đãi thuế.
• Chuẩn hóa hệ thống sổ sách, hóa đơn: Các ưu đãi về thuế luôn đi kèm điều kiện "thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ đúng quy định". Đây là lúc cần loại bỏ quản lý thủ công, chuyển sang sử dụng phần mềm quản lý bán hàng có tích hợp hóa đơn điện tử để dữ liệu luôn minh bạch, sẵn sàng cho việc xét duyệt ưu đãi.
• Xây dựng quy chế sử dụng Quỹ KH&CN: Doanh nghiệp nên trao đổi với kế toán để trích lập Quỹ này (tối đa 20% thu nhập tính thuế). 
• Theo dõi sát sao hướng dẫn từ địa phương: Đặc biệt là các thông báo về giảm tiền thuê đất hoặc danh mục nhà đất công cho thuê để nộp hồ sơ kịp thời.

Nghị định 20/2026/NĐ-CP mở ra nhiều dư địa mới cho kinh tế tư nhân, đặc biệt là hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ đang trong giai đoạn chuẩn hóa và mở rộng hoạt động. Tuy nhiên, để các chính sách hỗ trợ thực sự phát huy hiệu quả, người kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc “biết quy định”, mà cần chủ động chuẩn bị về mặt pháp lý và năng lực quản trị ngay từ bên trong doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc chuẩn hóa kế toán và hóa đơn điện tử đóng vai trò nền tảng, giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ đúng quy định, vừa kiểm soát tốt doanh thu, chi phí và dòng tiền. Các công cụ như phần mềm kế toán Sapo Accounting và phần mềm xuất hóa đơn điện tử Sapo Invoice được phát triển theo định hướng này, hỗ trợ hộ kinh doanh và SME quản lý sổ sách rõ ràng, xuất hóa đơn đúng chuẩn và giảm rủi ro trong quá trình vận hành.

Khi nền tảng quản trị đã vững, doanh nghiệp có thể tận dụng các ưu đãi chính sách một cách chủ động, thay vì bị động xử lý thủ tục hay lo ngại các vấn đề phát sinh về thuế, kế toán. Đây cũng chính là bước chuẩn bị cần thiết để kinh doanh phát triển bền vững trong giai đoạn chính sách đang thay đổi mạnh mẽ.