Hướng dẫn kê khai giảm 30% thuế TNCN cho hộ kinh doanh năm 2026, 2027
Theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng và đáp ứng các điều kiện theo quy định được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải nộp trong năm 2026 và 2027.
Để áp dụng chính sách, hộ kinh doanh cần xác định số thuế được giảm, lựa chọn đúng mẫu kê khai và nộp cùng hồ sơ thuế tương ứng. Bài viết dưới đây hướng dẫn kê khai giảm 30% thuế TNCN chi tiết và cách xử lý các trường hợp phát sinh..
1. Cách xác định số thuế TNCN được giảm 30%
Theo Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từng năm 2026, 2027 không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế TNCN phải nộp từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phân biệt phương pháp tính thuế.
Hộ kinh doanh có thể kê khai giảm thuế dựa trên doanh thu dự kiến trong năm, không cần chờ đến cuối năm. Tuy nhiên, nếu doanh thu thực tế vượt 10 tỷ đồng, phải thực hiện điều chỉnh và nộp bổ sung số thuế đã được giảm theo quy định.
2. Hướng dẫn kê khai giảm 30% thuế TNCN theo từng trường hợp
2.1. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tự kê khai thuế TNCN
Cá nhân kinh doanh dự kiến doanh thu năm 2026 hoặc 2027 không quá 10 tỷ đồng và đáp ứng điều kiện giảm thuế thực hiện kê khai theo Mẫu số 01 ban hành kèm Nghị định 398.
Mẫu số 01 được nộp cùng hồ sơ khai thuế theo quý, 6 tháng đầu năm, 6 tháng cuối năm hoặc năm, tùy kỳ khai thuế áp dụng.
Lưu ý: Mẫu số 01 kê khai giảm thuế không thay thế tờ khai thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (Mẫu 01/CNKD).
2.2. Tổ chức, cá nhân khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế TNCN
Theo điểm b khoản 4 Điều 2 Nghị định 398, tổ chức, cá nhân thực hiện khấu trừ, khai thay, nộp thay căn cứ doanh thu thuộc phạm vi trách nhiệm và điều kiện giảm thuế theo quy định để xác định số thuế TNCN được giảm 30%.
Việc kê khai thực hiện theo Mẫu số 02, nộp cùng tờ khai thuế TNCN theo tháng, quý hoặc từng lần phát sinh tương ứng.
Về thời điểm áp dụng: Nghị định 398 có hiệu lực từ ngày 29/10/2026 nhưng chính sách giảm thuế áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Mẫu kê khai giảm thuế được nộp cùng hồ sơ khai thuế tương ứng, không có thời hạn nộp riêng áp dụng chung cho mọi trường hợp.
2.3. Hộ, cá nhân kinh doanh kê khai điều chỉnh khi doanh thu vượt 10 tỷ đồng
Trường hợp đã kê khai giảm 30% thuế TNCN nhưng doanh thu thực tế trong năm vượt 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải nộp bổ sung số thuế đã được giảm.
Việc kê khai điều chỉnh được thực hiện bằng Mẫu số 03 ban hành kèm Nghị định 398/2026/NĐ-CP, nộp cùng hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng.
Lưu ý: Số thuế phải nộp bổ sung không bị tính tiền chậm nộp đến thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh vượt ngưỡng. Sau thời hạn này, tiền chậm nộp được xác định theo quy định quản lý thuế.
3. Xử lý trường hợp HKD đã kê khai, nộp thuế nhưng chưa được giảm 30% thuế TNCN
Hộ kinh doanh đã kê khai hoặc nộp thuế TNCN nhưng chưa áp dụng chính sách giảm 30% theo Nghị định 398 vẫn được xác định lại số thuế được giảm nếu đáp ứng điều kiện.
3.1. Đã nộp hồ sơ khai thuế nhưng chưa kê khai giảm thuế
Căn cứ điểm d khoản 4 Điều 2 Nghị định 398, cá nhân kinh doanh được lựa chọn cách xử lý phù hợp:
Khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ thuế đã nộp để xác định số thuế được giảm.
Xác định số thuế được giảm khi quyết toán thuế năm, nếu thuộc trường hợp thực hiện quyết toán theo quy định.
3.2. Đã nộp thuế TNCN nhưng phát sinh số thuế nộp thừa
Trường hợp đã nộp thuế TNCN và sau khi áp dụng giảm 30% phát sinh số tiền nộp thừa, hộ kinh doanh được xử lý theo quy định. Đối với cá nhân kinh doanh nộp thuế theo thuế suất trên doanh thu, số thuế nộp thừa được xử lý vào cuối năm thông qua bù trừ, hoàn trả hoặc hoàn trả kiêm bù trừ thu ngân sách theo quy định.
4. Câu hỏi thường gặp về kê khai giảm 30% thuế TNCN
4.1. Khai bổ sung làm tăng hoặc giảm số thuế TNCN phải nộp có ảnh hưởng đến mức giảm 30% không?
Có. Theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP, khi khai bổ sung làm thay đổi số thuế TNCN phải nộp, số thuế được giảm cũng cần được xác định lại:
Nếu số thuế phải nộp tăng: Phần thuế TNCN tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu cá nhân kinh doanh đáp ứng điều kiện, kể cả trường hợp tăng thuế theo kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.
Nếu số thuế phải nộp giảm: Số thuế được giảm phải điều chỉnh tương ứng. Khoản thuế nộp thừa (nếu có) được xử lý theo quy định về quản lý thuế.
4.2. Năm 2026 doanh thu vượt 10 tỷ đồng nhưng năm 2027 không quá 10 tỷ đồng thì có được giảm thuế năm 2027 không?
Có. Nếu doanh thu năm 2027 không quá 10 tỷ đồng và đáp ứng các điều kiện theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh vẫn được giảm 30% thuế TNCN. Điều kiện giảm thuế được xét riêng cho từng năm, không phụ thuộc vào doanh thu năm trước.
4.3. Cá nhân vừa tự kê khai, vừa có doanh thu được khai thay, nộp thay thì cần lưu ý gì?
Cá nhân kinh doanh cần xác định tổng doanh thu từ toàn bộ hoạt động kinh doanh để xét điều kiện giảm thuế. Trong đó:
- Phần thuế tự kê khai: Cá nhân kinh doanh sử dụng Mẫu số 01.
- Phần thuế được khấu trừ, khai thay, nộp thay: Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thực hiện kê khai giảm thuế theo Mẫu số 02.
Khi thực hiện kê khai giảm 30% thuế TNCN theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cần xác định đúng trường hợp kê khai, thời điểm nộp hồ sơ và theo dõi doanh thu thực tế để kịp thời điều chỉnh khi phát sinh thay đổi.
Đối với hồ sơ đã nộp nhưng chưa áp dụng chính sách, cần chủ động rà soát, kê khai bổ sung hoặc xử lý số thuế nộp thừa theo quy định để bảo đảm quyền lợi giảm thuế trong năm 2026 và 2027.
Với trọn bộ giải pháp Sapo, hộ kinh doanh có thể quản lý doanh thu bán hàng, hóa đơn điện tử và dữ liệu kế toán tập trung, thuận tiện hơn khi đối chiếu số liệu, xác định nghĩa vụ thuế và chuẩn bị hồ sơ kê khai.
